بسم الله الرحمن الرحیم
آنچه می خوانید خلاصه ایست از سخنرانی جناب حجة الاسلام مجتهد شبستری در شب 19 ماه رمضان در حسینیه ارشاد. پیرامون موضوع «مفهوم دعا در قرآن».
برای استفاده بیشتر و فهم بهتر، لطفا متن کامل را بخوانید.
برای دیدن متن کامل سخنرانی و فایل صوتی اینجا را کلیلک کنید
خلاصه سخن:
دعا در قرآن، مفهومی سطحی و مبتذل {آنگونه که مفاهیم دینی در جامعه ما دچار آن شده اند} ندارد. دعا یک فرآیند است که در آن، انسان مضطر و بی چاره، که خود را بریده از همه جا می بیند،{این اضطرار هم به ذات انسانیِ او باز می گردد و ارتباطی با مسائل مادی ندارد که اگر انسانی نیازمند نبود، پس مضطر نباشد.} در تنهایی و بریدگی، به خداوند روی می آورد. پاسخی که وعده داده شده است، آرامشی است که انسان را از حالت اضطرار بیرون می آورد.
نتیجه اصلی دعا، رسیدن به آرامش، از طریق یکی شدن با جهان پیرامونی است که این همان خلاصه عرفان است. بنابراین انسان، بواسطه ی انسانیت خودش نیازمند دعا است. البته لازمه رسیدن به دعای واقعی، زندگی سیستماتیک دینی بوده و نمی شود انسان در سیستمی خارج از سیستم دین(که همان زندگی اخلاقی و رعایت واجبات و محرمات واقعی است) زندگی کند و انتظار داشته باشد راهکارهای دینی در مورد او پاسخ دهد.
بخش هایی گلچین شده از این سخن:
ü در جامعه امروز ما خدا از آسمان به زمین آمده است. یعنی در هر کوی و برزن و توسط هر کسی نام خدا برده می شود. و این باعث نوعی دلزدگی از مفاهیم مقدسی همچون خدا شده است.
ü متاسفانه امروزه شاهد آن هستیم که هر کس و در هر کجا موعظه می کند و از مفاهیم مقدس استفاده می کند.
ü قداست خدا این نیست که هر کجا پر از نام خدا باشد و آیه قرآن نوشته شود.
ü قداست خدا این است که انسانی که در روی زمین زندگی می کند و کار های خطا آمیز می کند و موجود ناقص و مضطری است همواره متذکر این آیه باشد که «و ما قدرو الله حق قدره».
ü مفهوم مرتبط به انسان در قرآن، پیرامون موضوع دعا در قرآن:
1. دعا. دعا در این موارد به معنی سوال و استغاثه است.
سوال یعنی نه پرسشی که بدنبال پاسخ باشد(نه سوال علمی)، سوال به زبان عامی یعنی «پس کجا هستی؟»
استغاثه هم چنین مفهومی است.
یعنی پناه آوردم، فکری به حال من بکن.
2. تضرع. تضرع یعنی آه و ناله و زاری.
اگر چیزی را می خواهد با تضرع بخواهد نه با بی تفاوتی و یا مطالبه. حق من نیست ولی از او می خواهم.
3. خفیة. پنهانی. دعا تظاهر نیست. دعا چیزی نیست که سر هر کوی و برزن داد بزنند و بخوانند.
4. اخلاص. یعنی خلوص داشته باشد. یعنی خواندن باشد، نه چیزی ورای آن
5. اضطرار. اضطرار یعنی درماندگی و بیچارگی. انسان مضطر، انسانی است که در مانده است وچاره ای برای خود نمی بیند.
ü مفاهیم مرتبط با خدا در موضوع «دعا در قرآن»:
1. قریب بودن. نزدیک بودن خدا به انسان. خدا از رگ گردن به انسان نزدیک تر است و معمولا توجه نمی شود که مگر رگ گردن به انسان نزدیک است؟"
2. رشد دادن انسان. در روند دعا که یک تعامل دو طرفه است، کار خدا رشد دادن انسان است.
در یک آیه آمده: قل ما یعباء بکم لولا دعاءکم. اگر خدا را نخوانید خداوند به شما اعتنا نمی کند.
3. اجابت. جواب دادن. وقتی خوانده شد جواب می دهد. در بعضی آیات «اجیب» آمده است و در بعضی آیات دیگر «استیجب» آمده است، یعنی من هم طلب می کنم که جواب بدهم.
4. کشف سوء. نا امیدی ها و بیچارگی هایی که پیشا روی انسان هست را خدا برطرف می کند.
ü انسان دو گونه تجربه دارد: گذران بودن و جاودانگی. وقتی به این دو تجربه درکنار هم دیگر توجه شود، انسان دچار اضطراب می شود.
ü چرا بعضی انسان ها هیچگاه نمی خواهند خودشان باشند؟ علت عمده ی این مسئله آن است که این افراد می خواهند بر تجربه ی گذران بودن غلبه کنند و تحمل آن سخت است.
ü تضرع و بیچارگی در درون ما است و اگر به آن توجه کنیم، ما را همراهی می کند.
ü راهی که قرآن و ادیان بزرگ مطرح می کند، این است که انسان از طریق یک تفسیر دائمی، و گذار دائمی از هر چیزی که اورا احاطه کرده و محدود می کند و به قول مولانا سوراخ کردن دیوار زندان هایی که انسان را احاطه کرده، انسان راهی به ابدیت پیدا می کند.
ü انسان برای رسیدن به آرامش، بایستی کاملا تن به تنهایی بدهد تا به ابدیت حقیقی متصل شود.
ü زندگی دینی، یک سیستم زندگی است که تمام آن به هم مرتبط است. نمی شود بخشهایی از آن را رها کرد و انتظار نتیجه گرفتن از یک بخش داشت.
ü اس ام اس های بی محتوا، مصداقی از حرف لغو و بیهوده است که موجب خستگی روح می شود.
ادامه مطلب
